પ્રકાશનું પરાવર્તન અને વક્રીભવન સમજાવતી આકૃતિ દોરો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) આકૃતિ બે માધ્યમો $(1)$ અને $(2)$ વચ્ચેની સપાટી પર આપાત થતું પ્રકાશનું કિરણ દર્શાવે છે.
$1$. પરાવર્તન: જ્યારે આપાત કિરણ સપાટી પર અથડાય છે,ત્યારે તેનો અમુક ભાગ તે જ માધ્યમમાં પાછો ફરે છે. આપાતકોણ $i$ એ પરાવર્તનકોણ $i$ જેટલો હોય છે.
$2$. વક્રીભવન: પ્રકાશના કિરણનો બાકીનો ભાગ બીજા માધ્યમમાં પ્રવેશ કરે છે અને તેની દિશા બદલે છે. વક્રીભવનકોણને $r$ વડે દર્શાવવામાં આવે છે.

Explore More

Similar Questions

એક પ્રકાશનું કિરણ વિસ્તાર $I$ થી વિસ્તાર $IV$ તરફ ગતિ કરે છે (આકૃતિ જુઓ). વિસ્તાર $I, II, III$ અને $IV$ ના વક્રીભવનાંક અનુક્રમે $n_0, \frac{n_0}{2}, \frac{n_0}{6}$ અને $\frac{n_0}{8}$ છે. આપાતકોણ $\theta$ શોધો જેના માટે કિરણ વિસ્તાર $IV$ માં પ્રવેશતા સહેજ ચૂકી જાય છે:

Difficult
View Solution

જ્યારે પ્રકાશનું કિરણ એક માધ્યમ પર $i$ ખૂણે આપાત થાય છે અને બીજા માધ્યમમાં $r$ ખૂણે વક્રીભવન પામે છે,ત્યારે $\sin r$ વિરુદ્ધ $\sin i$ નો આલેખ નીચે મુજબ છે. આના પરથી,કોઈ નિષ્કર્ષ કાઢી શકે છે કે:
$(A)$ બીજા માધ્યમમાં પ્રકાશનો વેગ પ્રથમ માધ્યમમાં પ્રકાશના વેગ કરતા $1.73$ ગણો છે
$(B)$ પ્રથમ માધ્યમમાં પ્રકાશનો વેગ બીજા માધ્યમમાં વેગ કરતા $1.73$ ગણો છે
$(C)$ બે માધ્યમો માટે ક્રાંતિકોણ $\sin i_c = \frac{1}{\sqrt{3}}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે
$(D)$ બે માધ્યમો માટે ક્રાંતિકોણ $\sin i_c = \frac{1}{2}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે

હવાનો વક્રીભવનાંક $1.0003$ છે. હવાનો તે સ્તંભ જેની જાડાઈ શૂન્યાવકાશમાં સમાન જાડાઈ કરતાં પીળા પ્રકાશ $(6000 \mathring A)$ ની એક તરંગલંબાઈ વધારે ધરાવે છે,તેની જાડાઈ કેટલી હશે?

બિંદુ $A$ (હવામાં) માંથી નીકળતા વિદ્યુતચુંબકીય તરંગો પદાર્થ $M$ ના લંબચોરસ બ્લોક પર આપાત થાય છે અને નીચે દર્શાવ્યા મુજબ બીજી બાજુથી બહાર આવે છે. જ્યારે તરંગ હવા માંથી માધ્યમમાં ગતિ કરે છે ત્યારે ખૂણા $i$ અને $r$ એ આપાતકોણ અને વક્રીભવનકોણ છે. કિરણો માટે આવા પથ શક્ય છે,

હીરામાં પ્રકાશનો વેગ હવામાં પ્રકાશના વેગ કરતા $\left(\frac{5}{12}\right)$ ગણો છે. પાણીમાં પ્રકાશનો વેગ હવામાં પ્રકાશના વેગ કરતા $\left(\frac{3}{4}\right)$ ગણો છે. પાણીમાંથી હીરામાં જતા પ્રકાશના કિરણ માટે આપાતકોણ શોધો,જો વક્રીભવનકોણ $r = 30^{\circ}$ હોય અને $\sin 30^{\circ} = \frac{1}{2}$ આપેલ છે.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo